Interview Jochem Naafs, dramaturg, theaterwetenschapper, schrijver

Jochem Naafs is dramaturg, theaterwetenschapper, schrijver en docent. Danspubliek ontmoette hem in 2012 bij een interessante voorstelling in wat nu CLOUD/Danslab heet.

Wat doe je nu?

Op dit moment werk ik onder andere met choreograaf Minke Elisa Brands aan een nieuwe voorstelling: 27th Character. In dit proces zijn we op zoek naar haar danstaal en een manier waarop we deze kunnen archiveren. De voorstelling gaat over communicatie en miscommunicatie, over het begrijpen van lichaamstaal en het onbegrip tussen sprekers van verschillende talen.

Maak je ook zelf?

Ik heb dit jaar een lecture performance gemaakt: ‘Projecting on der (kommende) Aufstand nach andcompany&Co’, als onderdeel van onderzoek bij de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht. In deze combinatie van lezing en voorstelling denk ik hardop na over de relatie tussen kunst en politiek en de positie van de dramaturg. Het is een vrij politieke lezing waarmee ik eigenlijk vooral de toeschouwer aan het twijfelen wil krijgen.

Waarom doe je dit?

Ik krijg vaak het gevoel dat mensen denken dat politiek iets is wat ver van hun af staat, iets waar je slechts een keer in de vier jaar – of tegenwoordig iets vaker – voor naar de stembus moet. Maar politiek is niet alleen iets wat politici en politieke partijen bedrijven. Politiek is overal, het is er omdat we nu eenmaal samen leven in een land, op een aarde en het met elkaar maar moeten doen. Dit samen leven roept vragen op en deze vragen bespreken, dat is politiek. Ik hoop dat mensen dat meer willen, durven en gaan doen.

Wie of wat is jouw favoriete publiek?

Een actief en betrokken publiek. Een publiek dat napraat met elkaar en het liefst ook met de maker van een voorstelling. Een publiek dat zich niet zomaar neerlegt bij wat voorgeschoteld wordt. Een publiek dat durft te bevragen, te bespreken en op die manier de voorstelling met zich meeneemt naar huis, naar het werk, naar school. Een voorstelling duurt misschien een uur, twee uur, soms maar een halfuur. Maar de voorstelling kan doorleven, blijven bestaan doordat het publiek zijn ervaring, zijn herinnering deelt met anderen. 

Wat is de laatste dansvoorstelling die je zag en hoe liep je weg?

Ik neem de vrijheid om het woord dans te schrappen en het woord voorstelling ruim te zien. Zaterdag 15 september jl., was ik in NS16 tijdens het Incubate festival. Daar organiseerde het artblog pietmondriaan.com een avond met performancekunst. Tijdens de avond toonden vijf kunstenaars hun werk. Doordat deze deels gelijktijdig werden getoond ontstond er een verhaal in mijn hoofd. Dit werd mede veroorzaakt doordat een van de kunstenaars zich in zijn werk liet inspireren door een ander. Ik ging naar huis met een levendige herinnering aan en een goed gesprek over de vele interpretaties die door mijn hoofd waren geschoten gedurende de avond.

Wat vind je van dans op tv?

Ik merk dat ik vooral geraakt wordt door dans doordat ik in dezelfde ruimte ben als de danser(s) en dat mis je als je naar de televisie kijkt. Helaas heb ik dat vaak ook als ik registraties van oude voorstellingen kijk. Daar kom ik moeilijk in en ik laat me snel afleiden. Als je in de zaal zit wordt je gedwongen te kijken, je te concentreren op de voorstelling. Bovendien hoor je de dansers, voel je de sfeer en de lucht langs je wangen, zie je het moment waarop de dans ontstaat. Je weet dat de danser ook jou opmerkt en erkent. Dans is een uitwisseling – als je zelf danst met anderen én als je gaat kijken.

Welke dansvoorstelling tip je?

The Garden van Nicole Beutler. De voorstelling is voor mij een soort moderne Genesis waarin klassieke vertellingen uit alle culturen gecombineerd worden met de huidige evolutietheorie en waarin de mens in al zijn dierlijkheid wordt neergezet. De performers nemen je mee op een reis door de tijd, een reis door het begrijpen van de wereld. Via de nonchalante gesproken tekst van Hendrik Willekens, de caleidoscopische constructies van levende organismen en de muziek van Einstürzende Neubauten komt de voorstelling terecht in een mensheid waar de natuur nog centraal staat.

(Dit interview vond plaats op 8 februari in 2012)